wróć do listy wpisów lista wpisów

Czym jest, jak przebiega i leczyć reumatoidalne zapalenie stawów (RZS)?

Reumatoidalne zapalenie stawów (niegdyś określane jako gościec lub gościec przewlekle postępujący) jest schorzeniem o podłożu zapalnym, zajmującym najczęściej obszar małych stawów (dłoni i stóp). Reumatoidalnemu zapaleniu stawów towarzyszą dokuczliwe dolegliwości bólowe, deformacje stawów, a w przypadku braku terapii może dojść nawet do całkowitej niesprawności. Jakie są przyczyny RZS, kiedy udać się do lekarza, jak wygląda diagnostyka i leczenie?

Reumatoidalne zapalenie stawów – przyczyny, objawy, diagnostyka

Choć wiadomo, że RZS ma podłoże zapalne, to współczesna medycyna nadal nie do końca potrafi jednoznacznie wskazać konkretnej przyczyny występowania choroby. Zaobserwowano jednak zespół czynników, które – współistniejąc – zwiększają prawdopodobieństwo zachorowania na reumatoidalne zapalenie stawów. Wśród nich można wyróżnić m.in.:

  • czynniki genetyczne;
  • wadliwe działanie układu odpornościowego (rozpoznającego zdrowe tkanki jako „obce”);
  • płeć żeńską (kobiety chorują częściej niż mężczyźni);
  • palenie papierosów i stres;
  • wcześniejsze zakażenia wirusowe.

Wiadomo również, że RZS może dotknąć osoby w każdym wieku – zarówno seniorów, jak i osoby młode, u których rozpoznaje się młodzieńcze reumatoidalne zapalenie stawów.

Jak objawia się reumatoidalne zapalenie stawów? Na początku choroba może nie dawać żadnych symptomów, co utrudnia prawidłową diagnostykę. Wczesnym objawem jest sztywność poranna stawów.  Później pojawiają się objawy podobne do tych, które towarzyszą grypie: ogólne osłabienie organizmu, stan podgorączkowy, ból mięśni, a także zmniejszenie masy ciała. Zwykle już wtedy chory odczuwa również ból stawów. Takie współistniejące symptomy zdecydowanie powinny skłonić pacjenta do wizyty u lekarza pierwszego kontaktu i rozpoczęcia diagnostyki pod kątem rozpoznania RZS. W przypadku nieleczonego, reumatoidalnego zapalenia stawów, pojawiają się kolejne dolegliwości i powikłania – od bolesnych guzków reumatoidalnych, deformacji stawów, ich obrzęku i sztywności, poprzez ograniczenie ruchomości, aż po rozwój innych schorzeń w obrębie serca, układu nerwowego czy płuc. W przypadku podejrzenia reumatoidalnego zapalenia stawów, diagnostyka – oczywiście oprócz szczegółowego wywiadu z pacjentem – opiera się na przeprowadzeniu badań laboratoryjnych (wśród których wyróżnia się oznaczanie przeciwciał anty-CCP, czynnika reumatoidalnego – RF, a także badania krwi pod kątem wskaźników OB i CRP) oraz obrazowych (zdjęcia RTG, ultrasonografia, a w razie potrzeby – tomografia komputerowa).

Sposoby leczenia reumatoidalnego zapalenia stawów

Choć tak naprawdę reumatoidalne zapalenie stawów nadal pozostaje schorzeniem o tajemniczej etiologii, to współczesna medycyna wypracowała kilka metod jego leczenia, które – stosowane łącznie, w odpowiedniej intensywności – znacząco poprawiają komfort pacjentów z RZS, uśmierzają ból, a nawet mogą powstrzymać rozwój choroby. Wśród najpopularniejszych wyróżnia się:

  • terapię farmakologiczną lekami LMPCh, czyli modyfikującymi przebieg choroby. Dzieli się je na biologiczne i niebiologiczne – są one absolutną podstawą farmakoterapii pacjentów cierpiących z powodu RZS. Nie tylko znoszą one dolegliwości bólowe, ale również zatrzymują proces niszczenia stawów. Niestety, terapia musi być ciągła, ponieważ przerwanie leczenie skutkuje najczęściej nawrotami choroby;
  • doraźne podawanie glikokortykosteroidów, działających w taki sam sposób jak leki LMPCh, natomiast ze zwiększoną intensywnością – podaje się je więc zazwyczaj na samym początku choroby, jak i podczas okresów zaostrzenia objawów;
  • podawanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych (mających na celu zmniejszenie obszaru zapalenia stawów, działają one również przeciw bólowo) oraz leków opioidowych (w sytuacji, gdy standardowa terapia nie uśmierza bólu w satysfakcjonującym dla pacjenta stopniu;
  • stosowanie zaopatrzenia ortopedycznego (zwłaszcza w formie ortez czy opasek uciskowych) – ich noszenie ma za zadanie odciążyć chore stawy i zapobiegać ich zniekształceniom);
  • dietoterapię, obejmującą spożywanie pokarmów bogatych w substancje budulcowe stawów (w celu wzmocnienia ich „od środka”) oraz rozumianą jako utrzymywanie wagi właściwej dla organizmu (nadwaga i otyłość powodują znaczną eksploatację stawów, co w sytuacji pacjentów z RZS jest nie tylko niewskazane, ale może być także niebezpieczne i prowadzić do zniekształceń oraz deformacji – zwłaszcza w obrębie nóg i stóp).

Oprócz wyżej wymienionych metod, w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów stosuje się również fizykoterapię, ćwiczenia i specjalne masaże, a dodatkowo zaleca się dbanie o odpowiednią jakość i ilość snu, zaprzestanie palenia papierosów oraz dostosowanie otoczenia pacjenta do jego możliwości ruchowych (np. poprzez wykorzystanie nakładek toaletowych, dodatkowych uchwytów łazienkowych i innych udogodnień).

Podsumowanie

Reumatoidalne zapalenie stawów to choroba o wciąż nie rozpoznanej etiologii, dotykająca zarówno młode, jak i starsze osoby. Jej przebieg polega na postępującym destrukcji stawów (zwłaszcza w obrębie dłoni i stóp), prowadzącym do ich deformacji, a w konsekwencji – do znaczącego ograniczenia sprawności ruchowej. Współczesna medycyna wyróżnia kilka czynników, które – jeśli współistnieją – mogą zwiększyć ryzyko zachorowania na RZS. Wśród nich wyróżnia się przede wszystkim predyspozycje genetyczne, płeć żeńską, wady w działaniu układu odpornościowego czy palenie papierosów. Istnieje wiele metod leczenia reumatoidalnego zapalenia stawów – począwszy od terapii farmakologicznej z wykorzystaniem m.in. leków LMPCh, glikokortykosteroidów oraz niesteroidowych leków przeciwzapalnych. Jako leczenie towarzyszące (choć nie mniej ważne dla poprawy komfortu funkcjonowania pacjenta) zaleca się terapię osoczem bogatopłytkowym, dietoterapię, masaże, fizykoterapię oraz stosowanie zaopatrzenia ortopedycznego.

Źródła:

http://www.czytelniamedyczna.pl/5247,rola-diety-w-reumatoidalnym-zapaleniu-stawow-przeglad-systematyczny-badan.html

https://www.mp.pl/pacjent/reumatologia/choroby/63732,reumatoidalne-zapalenie-stawow

https://pdfs.semanticscholar.org/5db6/2f278f664a52e592705e7265bad5865525b6.pdf

Najbardziej popularne artykuły

Rwa kulszowa - objawy i sposoby leczenia

Ból w okolicach lędźwi i wyczuwalne promieniowanie aż do kończyn dolnych. Rwa kulszowa jest jednym z najczęstszych objawów dyskopatii. Warto więc poznać jej objawy i sposoby leczenia, by w porę i skutecznie zniwelować ból kręgosłupa.